Voor de echte Sallander is het een volstrekt overbodige vraag. En het boeit hem ook niet. We hebben het dan over de vraag: waar ligt Salland? Wat hoort er wel bij, en wat niet. Voor de echte Sallander is Salland het gebied tussen de IJssel, de Vecht, de Sallandse heuvelrug en Deventer. En niet méér. Punt.
Maar waar komt dan die vraag of discussie soms vandaan? Het antwoord op die vraag is kinderlijk simpel te geven: dat ligt aan de belangen die meespelen.
Zo zijn er historici die graag in het verre verleden duiken, en helemaal los kunnen gaan op wat er de afgelopen paar honderd jaar over geschreven is. Nogal vrijelijk wordt dan aangenomen dat het woord Salland gerelateerd is de IJssel/Isala. Mij bekruipt dan vaak een onbestemd gevoel van ‘ja, ja’, waarbij ik ook geen argumenten heb om het te ontkennen.
Een aantal jaren geleden raakte ik betrokken bij het opstellen van toeristisch beleid in Overijssel. En extern bureau had de provincie ingedeeld in hapklare brokken, met een strakke lijn tussen De Kop van Overijssel, het Vechtdal en Salland. In de toelichting stond dat Deventer de hoofdstad van Salland was, omdat deze financieel het meeste bijdroeg. Na vaststelling van dat beleid werden borden geplaatst bij het (vermeende) begin en (vermeende) einde van Salland. De oprechte Sallander haalde de schouders op. Het boeide niet.
Rond 2024 was ik betrokken bij het schrijven van het boek Sallands voor Beginners, en je raadt het al: ook daar ontstond de discussie: wat is dan nu precies Salland. Mijn bijdrage aan de discussie was de verwijzing naar het eerder genoemde gebied: “het gebied tussen de IJssel, de Vecht, de Sallandse heuvelrug en Deventer. En niet méér. Punt”.
Na rijp beraad werd -voor dat boekje- besloten dat ook Deventer, Zwolle en Kampen bij Salland hoorde, met als onderbouwing dat dit meer kansen bood om het boekje beter te verkopen. Tja, ook dat is een belang.
Een deel van de verwarring komt voort het verschil tussen Salland en ‘het Sallands’, waarbij ‘het Sallands’ behoort tot de taalgroep ‘Nedersaksisch’, dat nog weer op een veel groter gebied betrekking heeft. Als je vanuit de hoek van het Nedersaksisch benadert dan spreken ze in Deventer Dèèmters, In Zwolle Zwols en in Kampen Kampers. De platproatende Dèèmtenaren, Zwollenaren en Kampenaren weten (en zeggen dat ook) dat hun taeltie het Zwolse, Kamperse of Dèèmter stadsdialect is, met als ondertitel: een variant van het Sallands. Maar daarmee rekenen ze zichzelf niet tot Salland. Dat boeit ze ook niet. Ze zijn immers Dèèmters, Zwols of Kampers.
En wat hoort dan dus wél bij Salland.
Dat zijn de volledige gemeenten Olst-Wijhe, Raalte en Dalfsen. Dat is de gemeente Deventer, maar dan zonder Dèèmter-stad. Dat zijn de inwoners van de gemeente Hellendoorn (waaronder Daarle en Haarle), met uitzondering van Nijverdal-dorp. Nijverdal is het enige dorp dat altijd wat hybride is gebleven.
Overigens zal de komende jaren steeds duidelijker worden wie en wat Salland is, en wat niet. Sinds 2021 beschikken we immers over eigen Sallandse vlag. Dat maakt theoretische beschouwingen overbodig: alleen naar buiten kijken is dan al voldoende.
