Het begon met een telefoontje van een scholier. “Weet jij wanneer het eerste Paasvuur in Heino was? Ik wil dat weten voor een werkstuk over cultureel erfgoed”.
Tja, en dan kom je ineens aan het denken over die prachtige traditie, die al decennialang robuust gedragen wordt door het overgrote deel van nuchtere Sallanders die trots zijn op ons immateriële erfgoed én wel van een feestje houden. Het paasvuur is officieel erkend als Immaterieel Cultureel Erfgoed.
De eerste reactie was: Paasvuren bestaan al sinds mensenheugenis, waarbij er de mythe is aangehangen dat deze ooit waren bedoeld om de boze geesten te verdrijven. Of dat echt ooit de oorsprong was zullen we nooit met zekerheid kunnen zeggen, maar het is wel ‘een goed verhaal’, toch? Wat we wel zeker weten is dat Paasvuren in de periode van rond 1950-1975 en vroeger bestonden uit tientallen kleine paasbulten op boerenerven, met name in het oosten van het land. Als een devote betekenis ooit de oorsprong was, had het zeker ook veel weg van een praktische manier om op een mooie manier van het overtollige snoeiafval af te geraken. Gecombineerd met een gezellige borrel met de hele buurt.
Sinds pakweg 1975 was te zien dat kleine paasvuurtjes verdwenen en plaats maakten voor grotere vuren per dorp. Niet zelden werd dan de pastoor gevraagd om de bult te zegenen én aan te steken. Steeds vaker verschenen kraampjes voor de verkoop van drank of een broodje met worst, en kregen de paasvuren het karakter van het evenement dat het tegenwoordig is.
Nu even terug naar de vraag: ook in Heino waren er van oudsher de kleine paasvuurtjes op de boerenerven, in de jaren ’80 waren er grote paasvuren op het weiland vóór kasteel Het Rosendael, maar sinds 2013 wordt het paasvuur als evenement georganiseerd door ’t Giet Vedan.
Dat eerste jaar probeerden onverlaten de bult nog vóór Pasen aan te steken. De bult haalde echter (ietwat geblakerd: zie foto) Eerste Paasdag, om niet meer van de kalender te verdwijnen en uit te groeien tot een prachtig feest met jaarlijks meer dan 10 duizend bezoekers.
Was Heino hiermee de eerste? Nee, hoewel niet exact bekend is wanneer het eerste paasvuur -als evenement- per dorp was, had Luttenberg zeker al een paasvuur met Paasparty in 2008. Heeten had een Paasvuur in 2015, maar ook hier: de exacte startdatum hebben we niet kunnen vinden.
Als je dit verhaal leest en je hebt aanvullende informatie over de geschiedenis van paasvuren in de andere Sallandse dorpen: stuur dan een mail naar info@sallandboeken.nl.
Wel mooi trouwens dat scholieren zich verdiepen in ons immaterieel erfgoed. Het is de beste garantie voor behoud van tradities, en gezellige evenementen.
