Als geboren en getogen Sallander hik ik altijd een beetje aan tegen het woord ‘noaber’, als het over buren gaat. Dat klinkt zo Twents. Zeker als het fenomeen ook nog eens wordt beschreven als ‘noaberschop’.
Mijn bekruipt dan ongewild het gevoel dat het Twents stiekempjes aan het Sallands aan het verdringen is. Rationeel weet ik dan wel dan dit volstrekte lariekoek is, maar ik kan dat gevoel maar lastig onderdrukken.
Op een regenachtige zondagmiddag ben ik er onlangs eens voor gaan zitten en heb gekeken wat er in Sallandse boeken over geschreven is. Als ik dan het Sallands Woordenboek uit 1991 (een uitgave van de Werkgroep Dialekt Raalte) erbij pakt, dan zie ik op pagina 58 inderdaad staan: noabers – buren.
Dus toch, dacht ik, is het tóch Sallands. Omdat dit boekje razendsnel uitverkocht was verscheen
vier jaar later (november 1995) van dezelfde werkgroep het Nieuw Sallands Woordenboek, en dan staat daar: Noabers (niet specifiek Sallands) – buren. Ah, er zijn er dus meer die een beetje zoekend zijn naar het juiste woord voor de mooie gewoonte dat je ‘mekaere voorthelpt’.
Herman Hannink (een zeer gewaardeerd schrijver van meerdere boeken) wijdt er in zijn boek Verhalen van Salland ook aandacht aan, en betitelt zijn beschouwing met De Noaberschop. Mijn eerder genoemde gevoel borrelde weer een beetje op. Opvallend is dat zijn verhaal vervolgens alleen maar gaat over wat het echt is: burenhulp.
Hannink beschrijft treffend wat je als eerste moet doen als je in Salland komt te woont: Maak eerst buurt. Dat ging als volgt: (Citaat) “je zocht in je omgeving zes naaste buren uit. Daar ging je langs en stelde je voor. Vervolgens nodigde je die buurt uit, bij voorkeur op een zaterdagavond. (…)” gevolgd door wat er die avond geserveerd werd (na de koffie: jenever, citroenbrandewijn-met-suiker, bier van Oost-Nederlandse makelij, met stevige metworst).
“Dat was buurt maken. Dan hoorde je er helemaal bij”, aldus Herman. “Je had tenminste zes ‘noabers’, naaste buren, want een baar werd door minstens zes mannen gedragen”.
Noemt ie tóch weer het woord Noabers…
Herman Hannink geldt overigens als iemand die altijd goed gedocumenteerd en dat laat hij in deze beschouwing zien. Citaat: “In een oud streekwoordenboek staat: ‘Noaberplich is da’j mekaa in de noaberschop möt helpen, als det neudig is, biej geboorte, biej sterven, biej verhuzen, en zo”
Mij rest dan niet anders dan erkennen dat noabers en noaberschap toch woorden zijn die bij het Sallands horen. Maar mocht ik ooit verhuizen dan zal ik niet schromen om het gewoon weer ‘buur’n maeken’ te noemen. Dat voelt nét even iets Sallandser.
